در مقدمهء اين چاپ از اسفار به مشخصات نسخ متن و حاشيه‌ها هيچ اشاره‌اى نشده است . ما اين شش تعليقه را با علامت اختصارى ( مط ) در آغاز سفر چهارم اسفار با شماره‌هاى 1428 تا 1433 ذكر كرده‌ايم . * * * لازم به ذكر است كه دو تعليقه از تعليقات اسفار آقا على در زمان حيات وى تحت دو رسالهء مستقل مشهور شده و با ضميمه شدن مقدمه‌اى به آنها توسط كاتبين مختلف استنساخ شده است ، يكى « رسالة فى التوحيد » و ديگرى « رسالة سبيل الرشاد فى اثبات المعاد » است . ما اين دو رسالهء اسفارى را به عنوان رسائل فلسفى آقا على در آغاز جلد دوم اين مجموعه آورده‌ايم . اما رسالة فى التوحيد ، به اين رساله در تعليقه 1574 اشاره كرده‌ايم . در نسخهء پنجم ( م ) اين تعليقه با اشاره به جايگاه آن در اسفار آمده است ، اما از اين تعليقه چهار نسخه ديگر به خط شاگردان آقا على نيز بدست آمد . در اين نسخ ، مقدمه‌اى به متن تعليقه اضافه شده است ، نويسنده اين مقدمه فاخر و اديبانه مشخص نيست اما قطعا از شاگردان فاضل آقا على است ، با توجه به استقلال مطالب اين تعليقهء بلند از سويى و كثرت نسخ اين تعليقه ( 5 نسخه ) و ارزش مقدمه آن ترجيح داديم آن را در عداد رسائل فلسفى حكيم موسس به شمار آوريم . و الامر سهل . اما رسالهء سبيل الرشاد فى اثبات المعاد ، ابتدا تعليقه‌اى در حدود 4 صفحه بوده است كه به حمد الله متن اوليهء آن به خط مصنف در نسخهء اول ( ن ) در دست است . ما اين متن اوليه را به عنوان تعليقهء 1633 در تعليقات الاسفار آورده‌ايم . آقا على سپس اين تعليقه را بسط داده و به صورت رسالهء مفصلى درآورده است ، در آغاز آن در توضيح اين گسترش آمده است « هذه تعليقة من تعليقاتى على مباحث المعاد من الاسفار الاربعة لصدر الحكماء و المتألهين قدس سره افرزتها و جعلتها رسالة مختصره مخصوصة باثبات المعاد الجسمانى بالبرهان العقلى حسب القواعد التها حقّقها الحكماء الالهيون المحققون قدست اسرارهم اجابة لالتماس بعض اخوان الدين و سميتها بسبيل الرشاد فى اثبات المعاد » . آقا على در رساله خود نوشت سرگذشت نيز از آن به عنوان رسالة مستقلى ياد كرده است . بنابراين نقل آن در ضمن رسائل فلسفى حكيم موسس وجيه است . در مجموع از اين پانزده نسخه ، 1720 تعليقه از آقا على مدرس طهرانى فراهم آمده است . اكثر اين تعليقات را از چهار نسخهء اصل - به خط آقا على - نقل كرده‌ايم ، و تنها كمتر از